Strefa wiedzy

Gdy klient budzi wątpliwości, firmy coraz rzadziej działają w ciemno. Z badania „Typowy dłużnik”, przeprowadzonego na zlecenie Kaczmarski Inkasso, wynika, że prawie 70 proc. przedsiębiorców podejmuje dodatkowe kroki, aby sprawdzić kontrahenta. 80 proc. przynajmniej czasami rezygnuje ze współpracy z obawy o uzyskanie płatności, a jeśli mimo ryzyka decyduje się na kontrakt, najczęściej żąda zaliczki lub przedpłaty. Najbardziej uporządkowaną i konsekwentną w weryfikacji klientów jest branża produkcyjna.

Unikanie sformalizowania współpracy (85 proc. wskazań „tak”), niechęć do ujawniania sytuacji finansowej i nacisk na szybkie decyzje o sprzedaży (oba ponad 83 proc.) to najpoważniejsze sygnały ostrzegawcze, które świadczą, że kontrahent może być niewypłacalny. Takie zachowania podali przedsiębiorcy w badaniu „Typowy dłużnik”, przeprowadzonym na zlecenie Kaczmarski Inkasso. Okazuje się, że młody szef i jednoosobowa działalność, choć z pozoru podejrzane, nie są największą oznaką ryzyka.

Zamknięcie działalności gospodarczej to nie tylko wykreślenie wpisu z CEIDG. W praktyce trzeba jeszcze domknąć sprawy w ZUS, rozliczyć podatek dochodowy, czasem także VAT, a przy kasie fiskalnej przejść odrębną procedurę. Ten przewodnik dotyczy głównie jednoosobowej działalności gospodarczej wpisanej do CEIDG, bo przy spółce cywilnej albo podmiocie wpisanym do KRS część formalności wygląda inaczej.

Potocznie mówi się o połączeniu wszystkich długów w jeden. W praktyce konsolidacja oznacza zwykle zamianę kilku kredytów lub pożyczek na jedną nową umowę i jedną ratę. To może uporządkować budżet, ale nie kasuje długu. Trzeba też pamiętać, że konsolidacja sama w sobie nie jest prawem klienta – to nowy kredyt, więc kredytodawca musi ocenić zdolność kredytową i może odmówić.

Pętla zadłużenia rzadko zaczyna się od jednego dużego błędu. Częściej wygląda tak, że brakuje pieniędzy na ratę, pojawia się odroczenie, potem refinansowanie albo kolejna pożyczka, a dług rośnie przez następne koszty. UOKiK karał już firmy za tzw. rolowanie pożyczek, czyli udzielanie nowej pożyczki po to, aby spłacić poprzednią. Dlatego skuteczne wychodzenie z długów zwykle zaczyna się nie od „szybkich pieniędzy”, ale od zatrzymania narastania kosztów i uporządkowania sytuacji.

Syndyk pojawia się dopiero wtedy, gdy sąd ogłosi upadłość. Nie jest to komornik, windykator ani pełnomocnik dłużnika. To osoba wyznaczona do prowadzenia spraw dotyczących masy upadłości, czyli majątku, który po ogłoszeniu upadłości służy zaspokojeniu wierzycieli. W praktyce syndyk przejmuje zarząd nad tym majątkiem, zabezpiecza go i przygotowuje jego likwidację.

Masz zapłacić kontrahentowi fakturę, czynsz właścicielowi albo pensję pracownikowi, a zamiast zwykłej płatności dostajesz pismo od komornika. W takiej sytuacji możesz stać się tzw. trzeciodłużnikiem. To nie znaczy, że nagle przejmujesz cudzy dług. Oznacza to jednak, że po zajęciu wierzytelności nie możesz już działać tak jak wcześniej i musisz wykonać konkretne obowiązki wobec organu egzekucyjnego. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego mówią tu o „dłużniku zajętej wierzytelności”, a w praktyce często używa się właśnie skrótu: trzeciodłużnik.

Potocznie mówi się o zrzeczeniu się spadku, ale w Kodeksie cywilnym chodzi o zrzeczenie się dziedziczenia. To ważna różnica, bo nie jest to oświadczenie składane po śmierci bliskiej osoby, lecz umowa zawierana wcześniej – jeszcze za życia przyszłego spadkodawcy. Przepisy wymagają aktu notarialnego, a skutki takiej decyzji mogą objąć także dzieci osoby zrzekającej się.

Niemal 8 na 10 przedsiębiorców twierdzi, że niesolidnego kontrahenta można rozpoznać jeszcze przed rozpoczęciem współpracy – wynika z badania „Typowy dłużnik”, przeprowadzonego na zlecenie firmy windykacyjnej Kaczmarski Inkasso. Ponad 2/3 firm przyznaje, że sprawdza nowych klientów w rejestrach dłużników i oficjalnych bazach danych. 36 proc. ufa swojej intuicji i potwierdza, że złe przeczucia przekładają się później na problemy z płatnościami. Jednak dopiero suma tych kryteriów daje pełny ogląd sytuacji i pozwala ocenić perspektywy współpracy.

Z końcem roku przedawnią się faktury wystawione przez przedsiębiorców w 2023 r. Ich łączna wartość – liczona tylko w sektorze małych i średnich firm – sięga wielu miliardów złotych. Ponieważ MŚP wytwarzają niemal połowę polskiego PKB, skala potencjalnych strat może być olbrzymia. Kaczmarski Inkasso przypomina jednak, że przedawnienia można uniknąć, kierując należność do windykacji lub zawierając ugodę z dłużnikiem jeszcze przed 31 grudnia.

Przemysł, budownictwo, handel i transport skupiają dziś blisko 60 proc. wszystkich wierzycieli korzystających z usług windykacyjnych oraz ponad 62 proc. wartości długów przekazanych do odzyskania – wynika z danych Kaczmarski Inkasso. W tych samych sektorach koncentruje się też największa część dłużników, co pokazuje, że problemy z terminowymi płatnościami krążą w obrębie tych samych branż.

Otrzymanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym to dla wierzyciela pierwszy sukces w dochodzeniu roszczeń. Sytuacja komplikuje się jednak, gdy dłużnik zdecyduje się złożyć sprzeciw. Co to dokładnie oznacza dla Twojej firmy i jakie są skutki wniesienia sprzeciwu? Wyjaśniamy, co dzieje się z nakazem zapłaty i jak eksperci Kaczmarski Inkasso wspierają wierzycieli w dalszej walce o należności.